پرسش :

آيا كوچك‌ترين آيه‌، در قرآن كريم‌، "و هو يخشي‌" در سوره عبس نمي‌تواند باشد؟ چرا؟


شرح پرسش :
پاسخ :
خير; چون آيه‌ي فوق‌، داراي سه كلمه است و در همين سوره‌، آيات دو كلمه‌اي وجود دارد (آيه‌ي 14، 15، 16، 41). بنابر عقيده برخي از دانشمندان علوم قرآن‌، كوچك‌ترين آيه‌ي قرآن "مدهامتان‌" (به معني‌، هر دو خرم و سرسبزند) آيه‌ي 64 سوره الرحمن است كه يك كلمه است‌. هم چنين‌، برخي از حروف مقطعه قرآن‌، طبق رأي كساني كه آن‌ها را يك آيه فرض كرده‌اند، از كوچك‌ترين آيات قرآن محسوب مي‌شوند.(ر.ك‌: پژوهشي در تاريخ قرآن كريم‌، سيدمحمدباقر حجتي‌، ص 65، دفتر نشر فرهنگ اسلامي‌.) بنابراين‌، "الَّم‌"، "يَّس‌"، "طه‌" هر كدام آيه مستقلي است‌; در حالي كه "ق‌َّ"، "ن‌َّ" و "الَّر"، را از آيات نمي‌شمرند، كه "طه‌" كوچك‌ترين آيه از جهت تعداد حروف است‌.(ر.ك‌: علوم القرآن عند المفسرين‌، مركز فرهنگ و معارف قرآن‌، ج 1، ص 283، نشر دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم‌.)
eporsesh.com